Ogrody i barokowy park Zamku Frederiksborg

Większość odwiedzających pędzi przez bramy pałacu, kupuje bilety i spędza trzy godziny, wpatrując się w pozłacane sufity i duńskie portrety. Ja zrobiłem to podczas pierwszej wizyty. Było wyczerpująco. Kiedy wreszcie wyszedłem na tyły, aby zwiedzić ogrody zamku Frederiksborg, nogi miałem jak z ołowiu, popołudniowe światło straciło wyrazistość, a park zaczynał pustoszeć. Nie popełnijcie tego samego błędu. Tereny za fortecą zasługują na tyle samo czasu – jeśli nie więcej – co renesansowe sale wewnątrz.

Rozciągające się na falistym terenie na północ od jeziora, te ogrody to tak naprawdę dwa odrębne światy połączone w jedną całość. Z jednej strony znajduje się sztywna, symetryczna barokowa kompozycja, zaprojektowana, aby podporządkować naturę woli absolutnego monarchy. Tuż obok rozciąga się rozległy park w stylu angielskim, pełen wijących się ścieżek, płaczących wierzb i spokojnych stawów. W pięć minut spaceru można przejść od geometrycznie przyciętych żywopłotów z bukszpanu do dziewiczego lasu. Co najlepsze, w przeciwieństwie do samego muzeum, zwiedzanie ogrodów nic nie kosztuje.

Królewska symetria Ogrodów Zamku Frederiksborg

Ogród regularny opada w stronę wody niczym szmaragdowe schody. Został pierwotnie zaprojektowany w latach 20. XVIII wieku przez Johanna Corneliusa Kriegera, nadwornego architekta króla Fryderyka IV. Fryderyk odbył podróże po Włoszech i Francji, zakochał się w wielkich, symetrycznych kompozycjach krajobrazowych i chciał pokazać zagranicznym dyplomatom, że Dania zna się na nowoczesnym smaku dworskim. Był to ogromny popis królewskiej potęgi. Woda była doprowadzana rurami, całe wzgórza wyrównywano, a tysiące drzew wycinano, aby stworzyć rozległe linie widokowe.

Przez około sto lat parter zniknął. W XIX wieku pochłonęła go natura, ponieważ utrzymanie barokowych ogrodów francuskich było niezwykle kosztowne, zwłaszcza po tym, jak Dania przeszła poważne kryzysy finansowe. Trawa pochłonęła tarasy, a wyraźna geometria zatarła się w zwykłej pastwisku. To, co dziś widzimy, jest owocem żmudnej rekonstrukcji z 1996 roku. Historycy krajobrazu przeanalizowali oryginalne szkice Kriegera z XVIII wieku, mierzyli głębokość gleby i ponownie zasadzili około 65 tysięcy krzewów bukszpanu oraz dziesiątki lip, aby przywrócić układ z 1725 roku.

Stań na dolnym tarasie przy brzegu jeziora i spójrz w górę. Cztery wyraźne poziomy wznoszą się po zboczu, skupione wokół szumu sztucznych kaskad. Żywopłoty z bukszpanu są przycinane w królewskie monogramy, ukazujące inicjały Fryderyka IV, Chrystiana VI, Fryderyka V oraz królowej Małgorzaty II. Symetria może wydawać się nieco surowa, a nawet kliniczna, jeśli patrzy się na nią zbyt długo w południe. Kiedy poranna mgła unosi się znad jeziora Slotsøen, ostre linie zmiękczają się i nabierają uroku.

Woda nadaje całej scenerii dramatyczny charakter. Kaskada ozdobiona jest rzeźbionymi kamiennymi głowami, które wyrzucają wodę na kamienne stopnie, a małe fontanny bulgoczą na niższych trawnikach parteru. W wietrzne jesienne popołudnia mgiełka unosi się nad centralnymi alejkami z żwiru. Jeśli pogoda wygląda podejrzanie, zabierz kurtkę przeciwdeszczową.

Spacer po romantycznym parku Zamku Frederiksborg

Skręć w lewo lub w prawo, opuszczając przycięte żywopłoty, a park zamku Frederiksborg całkowicie zmienia charakter. Pod koniec XVIII wieku europejscy monarchowie mieli dość spacerowania po prostych, rządowych alejach. Pragnęli dramatyzmu, sentymentalizmu i udawanej dziczy. Fryderyk VII przeznaczył sporą część okolicznego lasu królewskiego i przekształcił go w romantyczny ogród angielski z wijącymi się alejkami żwirowymi, maleńkimi mostkami drewnianymi i celowo zaniedbanymi grupami drzew.

W zachodniej części ukryty jest Badstuen, czyli Łaźnia. Wygląda jak miniaturowy baśniowy pawilon myśliwski z ośmiokątnymi wieżyczkami i miedzianym hełmem, zbudowany jeszcze w 1581 roku przez Fryderyka II. W przeciwieństwie do głównego zamku, Łaźnia emanuje intymnością. Siedzi cicho nad małym kanałem, otoczona starymi bukami i płaczącymi wierzbami, których gałęzie zanurzają się w ciemnej zieleni wody. Rodzina królewska nadal korzysta z niej okazjonalnie podczas polowań, dlatego nie można wejść do środka, ale podglądanie jej przez drzewa to jeden z najlepszych spacerów w całym kompleksie.

Ta część parku bardziej mi się podoba niż formalny parter. Czuje się tutaj ludzką obecność. Miejscowi biegacze z Hillerød mijają nas na swoich 5-kilometrowych trasach, emeryci siedzą na zszarzałych ławkach czytając książki w miękkiej oprawie, a kaczki pływają agresywnie w stronę każdego, kto zbyt długo zatrzyma się przy wodzie. Tu panuje spokój, którego nie znajdziesz w zatłoczonych galeriach portretowych muzeum.

Ogród angielski rozciąga się znacznie dalej na północ, niż większość osób sądzi. Jeśli pójdziesz głównym kanałem za Łaźnią, dotrzesz do Jeziora Łaźni (Badstuedammen) i szlaków leśnych prowadzących w kierunku Wyspy Luizy. Wyspa Luizy została zbudowana jako prywatna romantyczna kryjówka dla króla Fryderyka VII i jego trzeciej żony, hrabiny Danner, wraz z maleńką, fałszywie norweską chatką z bali. Zazwyczaj jest zamknięta, aby chronić gniazdujące ptaki, ale widok zza wody sprawia, że człowiek czuje się jak na odludziu Skandynawii, a nie dwadzieścia minut od podmiejskiej stacji kolejowej.

Trasy spacerowe i układ ogrodów

Ogrody są łatwe do zwiedzenia, jeśli zrozumie się, jak jezioro kształtuje topografię terenu. Zamek położony jest na trzech małych wysepkach na wodzie, połączonych kamiennymi mostami. Formalne ogrody znajdują się bezpośrednio na północ od przeciwległego brzegu, podczas gdy park angielski oplata północną i zachodnią część kompleksu. Nie trzeba kupować biletów wstępu do Zamku Frederiksborg, aby zwiedzać tereny zewnętrzne. Bramy parku są otwarte przez cały rok w godzinach dziennych.

Jeśli masz ograniczony czas lub energię, starannie wybierz trasę. Możesz obejść jezioro w około 45 minut, ale dodanie górnych tarasów i zewnętrznych pętli leśnych bez trudu wydłuża spacer do dwóch godzin. Aleje żwirowe są w większości gładkie, choć wciąganie wózka spacerowego po stromych barokowych schodach wymaga trochę wysiłku.

Aby w pełni wykorzystać spacer, zaplanuj trasę tak, aby nie musieć wracać tą samą alejką. Oto jak zwykle ją układam dla znajomych:

• Zacznij od głównej bramy: Najpierw przejdź przez dziedzińce zamkowe, aby poczuć skalę czerwonej cegły, zanim przejdziesz przez północny most do ogrodów.
• Idź zachodnią flanką: Wczesnym rankiem wybierz się na obsadzoną drzewami alejkę obok Łaźni, kiedy światło poranka odbija się w bocznych kanałach.
• Przejdź za zbiornikiem wodnym: Spaceruj za źródłem zasilania kaskady, aby podziwiać wielki centralny widok na cały kompleks.
• Zejdź z formalnego parteru: Schodź powoli po schodach, prosto przez przycięte żywopłoty i monogramy z bukszpanu.
• Zakończ spacer alejką wschodniego brzegu jeziora: Przejdź pieszo pętlę wzdłuż wschodniego brzegu, aby złapać nisko padające światło, które oświetla okna pałacu.

Jeśli po spacerze chcesz wejść do środka, najpierw odpocznij. Przejście od spokojnych ścieżek zewnętrznych do echojących komnat muzealnych może być szokujące. Możesz spędzić całe popołudnie na zwiedzaniu sal, dlatego przed podjęciem decyzji o wejściu do muzeum sprawdź nasz przewodnik po wnętrzach Zamku Frederiksborg.

Najlepsze pory na odwiedzenie Ogrodów Zamku Frederiksborg

Duńska pogoda słynie z kapryśności i całkowicie wpływa na odbiór tego parku. W czerwcu lipy pachną słodko, trawniki są oślepiająco zielone, a kaskada działa na pełnych obrotach. Możesz godzinami wygrzewać się na trawie bez kurtki. Późna wiosna obfituje w tysiące kwitnących bylin wzdłuż granic ogrodu romantycznego.

Jesień może być nawet lepsza. Od połowy października stare buki otaczające Łaźnię przybierają głębokie odcienie miedzi i złota. Kiedy woda w jeziorze jest spokojna, odbicie ceglastoczerwonych murów zamku w złotej koronie liści jest niesamowite. Unikasz też tłumów autokarów, które w lipcu i sierpniu zatłaczają alejki żwirowe. W chłodny październikowy wtorek możesz dzielić górny taras zaledwie z trzema innymi osobami i parą hałaśliwych wron.

Zima ma swój surowy urok. Kaskada zostaje wyłączona późną jesienią, aby rury nie pękły przy spadku temperatur poniżej zera, co pozbawia ogród szumu płynącej wody. Kiedy śnieg osiada na geometrycznych kształtach bukszpanu w parterze, wzory stają się bardziej wyraziste niż w środku lata. Wygląda to jak architektoniczny szkic narysowany na ziemi.

Weź pod uwagę te czynniki czasowe, zanim wsiądziesz do pociągu:

• Sezon fontann: Kaskada działa wyłącznie od 1 maja do końca września, zazwyczaj od 10:00 do 17:00 każdego dnia.
• Warunki oświetlenia: Światło poranne pada na dziedzińce frontowe, podczas gdy późne popołudnie daje najlepszy złoty blask na ogrody tylne i parter.
• Godziny zamknięcia: Ogrody otwierane są o 7:00, ale pory zamknięcia zależą od zachodu słońca – od 16:00 w grudniu do 21:00 w środku lata.

Jeśli złapiesz wczesny poranny pociąg z centralnego Kopenhagi, możesz spacerować wzdłuż jeziora przed dziewiątą. Światło jest wówczas miękkie, kawiarnia przy zamku jeszcze nieczynna, a cisza nad wodą jest czystą magią.

Pikniki, małe promy i lokalne dziwactwa

Jedzenie w parku zamku Frederiksborg to jedna z prostych przyjemności życia, pod warunkiem że zaplanujesz to z wyprzedzeniem. Kawiarnia w stajniach zamkowych serwuje przyzwoite smørrebrød, ale szybko się zapełnia i kosztuje sporo. Lepiej jest przynieść własne jedzenie. Zatrzymaj się w jednej z piekarni niedaleko stacji kolejowej w Hillerød, kup karton ciepłych cynamonowych rogalików lub kanapki z razowego chleba i zanieś je do parku.

Pikniki są dozwolone na trawnikach w całym romantycznym ogrodzie angielskim, ale nie rozkładaj koca na formalnym barokowym parterze. Strażnicy parku są bardzo surowi w kwestii ochrony niskich żywopłotów z bukszpanu i obrzeży fontann przed deptaniem. Zostań na otwartej trawie niedaleko zachodnich kanałów lub na ławkach z widokiem na jezioro Slotsøen.

Od maja do połowy września po jeziorze pływa mały drewniany prom o nazwie Frederiksborg Slotssøfart. Kursuje od lat 50. XX wieku. Kapitan wozi pasażerów łodzią z rynku miejskiego (Torvet) do lądowiska przy zamku, a następnie na drugą stronę do ogrodów formalnych. Bilet dla dorosłego kosztuje około 40 koron duńskich, płatność gotówką lub MobilePay, a przeprawa trwa około 15 minut. Obserwowanie, jak renesansowe wieżyczki przesuwają się na poziomie wody, podczas gdy mały silnik diesla buczy, jest warte każdej wydanej monety.

Jeśli masz dodatkową godzinę, przejdź za północną linię ogrodzenia w las Jægerbakken. Niewielu turystów decyduje się na spacer w górę zbocza. Drzewa są tu wysokie i stare, osłaniając małe ścieżki, którymi miejscowi spacerują ze swoimi psami z dala od wypielęgnowanych trawników. Możesz natknąć się na stary kamienny obelisk wzniesiony w 1788 roku na cześć reform rolniczych, które uwolniły duńskich chłopów od feudalnej zależności. To nieoczekiwany kawałek historii społecznej ukryty w lesie za luksusowym królewskim miejscem rozrywki.

Najczęściej zadawane pytania o ogrody Zamku Frederiksborg

Czy warto się tam wybrać?

Jeśli przyjeżdżasz do Hillerød tylko po to, aby przejść przez królewskie galerie, zostawiasz najlepszą część podróży za sobą. Poświęć poranek na obejrzenie historycznych portretów, zjedz szybko pączka na cichym ławku, a następnie spędź popołudnie na błądzeniu po wijących się ścieżkach parku. To ciche przeciwieństwo między surowym królewskim ego a chłodną naturą Skandynawii sprawia, że to miejsce zapada w pamięć na długo po powrocie do domu.

Czytaj więcej o frederiksborg castle.